Uzmanına Sor!

*Osmanlı Türkçesi Kılavuzu(Prof.Dr. Hauati Develi)
*MEB Ortaöğretim Osmanlı Türkçesi Ders Kitabı

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman

Necati Bey Divanı/Şiirleri(Daha sade bir Türkçe ve deyimlerin kullanımı)
Fuzûlî Divanı/Su Kasidesi gibi şiirler(Divan Edebiyatı mazmunlar dünyası, dinî-tasavvufî arka plan)
Bakî Divanı/Şiirleri(Dönemin İstanbul Türkçesi)
Namık Kemal ve Ziya Paşa'nın şiirleri

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Kamus-ı Türkî-Şemseddin Sami(Osmanlı Türkçesi yazım ile kelime araştırması yapmak için temel kaynaklardandır. Kelime anlamının örnek cümlelerle desteklenmesi dönem kullanımını öğrenmek açısından önemlidir.)
Kubbealtı Lügatı ve Lügatim uygulaması(En önemli dijital kaynağınızdır. Arama çubuğuna kelimeyi yazdığınızda kökenini (Ar. / Far. / T.) açıkça gösterir, kelimenin Osmanlıca orijinal imlasını verir ve yüzyıllara göre anlam değişmelerini örneklerle açıklar.Kelimelerin anlamı ile örnek cümle, şiir parçasları ile desteklenmesi açıaından önemli olduğu gibi kelimelerin seslendirmelerinin olması en büyük artılarındandır.)
Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat-Ferit Devellioğlu(Latin harfli bir sözlüktür. Kelime okunduktan sonra anlamına bakılabilir.)

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman

Adınız eğer "Mehmet, Ayşe" gibi Arapça, Farsça kökenli ise orijinal yazımı ile "Hakan" gibi Türkçe kökenli ise ünlü harfleri gösteren okutucu harfler dediğimiz "elif, vav ve ye" kullanılarak yazılır.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Divan şiirini anlamak için öncelikle bu şiiri ören mazmunlar dünyasını tanımak gerekir. Mazmunlar yıllar içinde şairlerin uzlaştığı kelimelerin ortak simgesel değerleri, ortaklaşa kullanılan kalıplaşmış benzetmelerdir: Kirpiğin ok, kaşın yay olması gibi.
Ayrıca mazmunların tasavvufi anlam katmanlarını bilmek önemlidir.
Mazmunları bilmek şiirin anlam katmanlarını çözmekte önemlidir fakat tek başına yeterli değildir. Divan şiirini anlamak için geniş telmih evrenini(hatırlatılan kıssa vb.) de bilmek gerekir. Bunun için belli düzeyde ayet ve hadis-kudsî hadis- ve peygamver kıssalarına vakıf olmak gerekir. Örnek:Kulbe-i ahzân kelime anlamı olarak hüzünler evi demektir. Ancak anlamın tam verilebilmesi, anlaşılabilmesi için Hz. Yusuf(as) kıssasının bilinmesi gerekir. Hz. Yusuf(as) kardeşleri tarafından kuyuya atılıp sonrasında köle olarak satıldığında, babası Hz. Yakup(as) büyük bir hüzne gark olmuş, yıllarca ağlamıştır. Hz. Yakup'un bu hüznü yaşadığı yer kulbe-i ahzân olarak simgeleşmiştir.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Belgelerde tarih hicri takvime ya da son dönem belgelerinde rumi takvime göre işaret edilir. Yazılan tarihler Türk Tarih Kurumu'nun tarih çevirme kılavuzları ile miladi takvime çevrilebilir.
Bazı belgelerde doğrudan tarih yer almadığı durumlarda varsa padişah tuğrasından yaklaşık dönem tayin edilebilir.
Bazen özellikle şiirlerde, ölüm ve doğum tarihleri ebced hesabı ile şiire gizlenerek verilir.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman

Osmanlı Türkçesi bilmek Tarih, Türk Dili ve Edebiyatı, İlahiyat, Sanat Tarihi, Arkeoloji, Arşivcilik, Kütüphanecilik gibi alanlarda doğrudan önemli iken hukuk gibi birçok alanda dönem kayıtlarını anlayabilmek, akademik karşılaştırmalar yapabilmek için önemli olmaktadır. Bunun dışında tıp, mühendislik gibi Osmanlı Döneminde eser verilmiş her alanda dönem bilgisine vakıf olmak, akademik bilgiyi süreç değerlendirmesi içinde tutarlılıkla izleyebilmek ve karşılaştırabilmek için Osmanlı Türkçesi bilmeyen birinden bir adım önde olmak demektir diyebiliriz.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Bu nitelikteki belgeleri doğrudan ışık ve nemden korumak çok önemlidir. Bant, zımba gibi dışarıdan yıpratıcı müdahalede bulunmaktan kaçınılmalı, mümkünse özel muhafaza edilmeli. Sayfa tahribatı, şiraze dağılması gibi durumlarda uzman yardımına başvurulmalıdır.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman

Ömer Seyfettin Hikâyeleri,
Safahat
Tevfik Fikret Şermin(Hece ölçüsü ile yazılmış şiirleri ihtiva eder.)
Felâtun Beyle Râkım Efendi, Araba Sevdası gibi Tanzimat Dönemi romanları tercih edilebilir.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Kamus-ı Türkî, ve günümüzde hâlâ kullanılan kelimeler için Osmanlı Türkçesi yazım şartı olmayan Ferit Devellioğlu'nun Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat'ı kullanılabilir. Dijital kaynak olarak ise Kubbealtı Lügatı ve Lügatim uygulaması kullanılabilir. Kubbealtı Lügati kelimelerin seslendirmesini de içerdiği için hâlâ kullanılan kelimelerin doğru telaffuzlarının öğrenilmesinde de faydalı olacaktır.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman

Osmanlı Türkçesi alfabesi yalnızca Arap harflerini değil Farsçadan alınan "pe, çim, je" gibi harfleri ve Türkçe nazal n(sağır kef ile yazılır) sesini de içeren genişletilmiş bir alfabedir. Arapça, Farsça gibi sağdan sola yazılır. Türkçe sözcüklerde ünlü harfler okutucu harfler denilen "elif, vav, ye" ile gösterilir. Günlük el yazmalarda genellikle rika yazı stili tercih edilir.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Merve Okuyucu Gül

Osmanlı Türkçesi okuyabilmek için sadece harfleri ve kelimeleri okumak tek başına kesinlikle yeterli olmamaktadır. Özellikle edebî eserleri okurken dönemin şiir ve edebiyat dünyasını mazmunlar ve telmihler üzerinden çözümlemek gerekir. Bu noktada şiirde ve edebiyatta sıklıkla atıf yapılan(telmih) ayet, hadis/kudsî hadis, peygamber kıssaları, siyer bilgisine ve edebiyatta bazı efsanelere belli seviyede vukufiyet gerekir. Dönemin toplumsal yapısı ve tarihi bilinmeden metinlerdeki anlamlar tam olarak verilemez. Bu nedenle Osmanlı Türkçesi dil çalışmaları klasik Türk kültürü ve dönem okumaları ile desteklenmeli, temel mazmunlar bu alandaki çeşitli ansiklopedik sözlüklerden araştırılmalıdır.

-Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmeni Emine Karaosman